Consumptie

Consumptie van voeding is een behoorlijk intieme, dagelijkse gebeurtenis die voor buitenstaanders moeilijk direct waarneembaar is. Het is verbonden met grote emotionele betekenis: de maaltijd behoort tot de uiterst kwetsbare en zeer gewaardeerde ontmoetings- en verstevigingspunten van informele relaties.

In de foodstudies wordt een onderscheid gemaakt tussen de fysiologische, esthetische, communicatieve en sociale functie, de culturele functie en de morele functie. Voeding heeft betekenis voor de smaak (esthetische betekenis), voor het op gang brengen en handhaven van sociale integratie in de groep ( maaltijd als communicatie; sociale betekenis zowel de kwantiteit als de kwaliteit van voeding is een communicatiemiddel); voor identificatie van verschillen tussen (status) groepen, onderscheiding (culturele betekenis); tenslotte zegt voeding iets over wat voor een soort mens je bent, wat voor een soort leven dat je wenselijk acht, en natuurlijk over de al dan niet rechtvaardige verdeling van rijkdom (morele betekenis) De fysiologische betekenis heeft betrekking op de pure overleving, op dat wat het lichaam minimaal nodig heeft om zich in stand te houden.

Maar het verband tussen technologische ontwikkelingen en de bereiding van maaltijden moet niet onderschat worden: deze zijn van grote invloed op wat er gekookt wordt – en hoe. Zo is de kleine keuken met een simpel haardvuur oorzaak dat in de meeste agrarische eetculturen soep zo’n hoofdrol speelt: omdat dat gerecht heel lang op zacht vuur in de haard kan sudderen. Heden ten dagen speelt de aanwezigheid van vrieskast en magnetron een centrale rol bij de keuze voor bepaalde typen fastfood: die overigens goed inspeelt op het toenemend aantal vrouwen dat buitenhuis werkt en geen tijd meer neemt om thuis te koken.

Sociologen als Giddens, Beck en Schulze laten zien dat individualisering ertoe geleid heeft dat een veelheid van levensstijlen ontstaan is die eveneensverschillende vormen van solidariteit representeren.

A)De Hoogcultuur; met als typische indicatoren:
voorliefde voor klassieke muziek,‘echte’literatuur en de Franse keuken;

B)De Massacultuur: met als typische indicatoren:
voorliefsde voor populaire muziek, tv quizzen en fastfood:

C)De Action-cultuur met als indicatoren:
rockmuziek, thrillers en etnische keukens.

Deze drie schema’s leveren minimaal vijf levensstijlen op, die ieder een bepaalde voedingsstijl impliceren:

1)integratie-levenstijl:
staat voor gezelligheid (tegen hoogcultuur en voor massacultuur); veelvuldig gebruik van traditionele keuken;
2)harmonie-levenstijl:
staat voor formeel goed gedrag, geborgenheid (voor hoogcultuur) veelvuldig gebruik van fastfood;
3)niveau-levensstijl:
staat voor het streven naar het betere, hogere; bezoekt veel restaurants (voor hoogcultuur); veelvuldig gebruik van slowfood;
4)zelfverwerkelijking-levenstijl:
meer artistiek, bezoekt kroegen, doet aan ecotourisme (voor hoogcultuur en action-cultuur); gericht op functionele voeding, slowfood en urban-community farming;
5)amusement-levensstijl:
orienteert zich op tv-sterren, doet aan fitness, bezoekt speelhallen (massacultuur en actiocultuur); veelvuldig gebruik van fastfood.

Aan Tafel

In het tweede jaar heb ik me tijdens de minor bezig gehouden met eten. De minor heette “Aan tafel”. Nu heb ik eten, kleuren,geuren en voorkeuren van mensen altijd al interessant gevonden en tijdens de minor voelde ik dat de keuze een schot in de roos was. Ik fotografeerde mijn vrienden en kennissen met het eten van een hele dag voor hun neus.

Ineens was eten een gespreksonderwerp! Natuurlijk weet ik wie van mijn vrienden en vriendinnen een dagelijks gevecht hebben met hun eetgewoonte. Dan gaat het bij de koffie over “dat het gisteren niet gelukt is om minder te snoepen” of gewoon simpel, dat hij of zij aan is gekomen. Maar het gaat nooit over wat er precies gegeten wordt, van minuut tot minuut. Dat blijft verborgen. Zelfs op de foto’s die ik van hun gemaakt heb staat niet het frietje wat ’s avonds nog bij de frietboer gehaald wordt, of de zak met chocoladekoekjes die ineens ook leeg was.

Maar het fascineert me om naar mensen en hun individuele gewoontes te kijken, ook kom ik terug bij de uitspraak “Je bent wat je eet”. Misschien een dooddoener maar feitelijk verandert voedsel in bloed, bloed in cellen, cellen in energie, energie in leven oftewel verbeelding, creativiteti, liefde en ernst (Curtin en Heldke 1992)

In de periode dfat ik bezig was met mijn minor zocht ik naar teksten waarmee ik aan mezelf uit kon leggen waarom ik het onderwerp zo interessant vond, want laten we eerlijk zijn “eten” als onderwerp voor je scriptie kan ook gevaarlijk suf worden. Ergens in de bibliotheek van de academie kwam ik een klein boekje tegen gemaakt door de design academy in eindhoven. Schijnbaar vanuit een projectperiode over voeding. Prachtig opgemaakte pagina’s en een inleidende tekst om van te smullen.

Yummmmm

There was a time when I loved a man who nibbled lettuce leaves and arranged his suppers neatly on the plate. He was very clever and charming that’s true, but then I started to notice the people who loved food. The ones who relish the gleam of a moist mozzarella, who when they arrived in a city head straight for the food market, and who are never happier then when they are sharing food with others. There is a warmth about them, a humanity. And yes a sexiness... Love of food is so intrinsically connected to a love of life the two are inextricable. (No wonder he was such a bad kisser)

Our attitude to food is a microcosm of our world view. And we are uncomfortable about food. We have spent many centuries trying to put a bit of distance between us and the monkey next door and food is to animal, to carnal. In fact the literal link between food and sex is entirely obvious – both involve the lips and the mouth, both involve penetration of the body. Eating is an often used metaphor for the sexual act hence the succes of the magnum ice cream ads. Still in this liberated times there are some images with the power to disturb. Pictures of people eating in the nude for instance – we are perturbed by it as a naked act. Which is maybe why so many find fast food so offensive.

For centuries women of any class had to suppress their appetite, at least in public. They were meant to be fragile, passive and absolutely not demanding. Now I read accounts of the eighteenth century Romantic poet Byron, who thought that the sight of a woman eating was disgusting, and I know what kind of man he was. The only thing he could bear to see a woman eat was lobster and champagne.

These days we are allowed to be hungry but we treat food as fuel. It is seen as an elitist self indulgence to care about and relish what you eat. Pleasure is a sin. And maybe it is true. You could never associate a Macdonalds with sexiness. But there is a whole lot more hanging on it than that.

There is a project in Los Angeles called the Edible Schoolyard, aiming at teaching school kids in a deprived area to revere food again. The purpose is not just to change their attitudes to what they eat but also to change their attitude to life by teaching essential values. Instead of thinking food ( an other things in life) is just something you pick up in a supermarket and consume quickly, they might discover again the sensuality of the daily life, the beauty of simple things, the pleasure of work, the ability to make things well and see them through, and how to concentrate on the moment. And that’s sexy...

De tekst sprak en spreekt nog steeds tot mijn verbeelding. Hij is al die jaren in mijn hoofd blijven hangen en ik heb hem nog meerdere malen doorgelezen. Ik zie de eerste man netjes eten en snap meteen waarom haar relatie met deze man niets wordt. Maar het belangrijkste stuk is voor mij toch wel de laatste alinea. Die me feitelijk de redenen geeft waarom ik me met eten bezig wil houden en wat ik er mee wil vertellen. Deze tekst begreep precies wat ik bedoelde

Scriptie; van snacken in de stad tot bidden voor het eten

Eten. Mensen. Gedrag rondom eten. Eten werd vroeger (toen..) gerespecteerd. Ik herinner mijn opa nog biddend, aan een lage tafel. Mijn vader was de oudste van tien kinderen, mijn broer en ik toen nog de enige kleinkinderen. Elke dag werd drie keer een 'weesgegroetje' en het onze vader opgezegd. Mijn opa bad voor. Omdat hij dat al meer als twintig jaar deed konden we hem niet meer verstaan. Er kwam zoiets uit als "moedervadde- vrees-schoot", weer een hoop gemurmel en dan weer die "moedervadde-vrees-schoot" Ik begreep niets van wat hij zei. De twee gebeden werden ongeveer in een minuut afgewerkt en daarna mochten we aanvallen. Opa aan de kop, 12 'kinderen' op een rij, 6 tegenover elkaar, mijn broer en ik als laatste en dan mijn oma aan de andere kop van de tafel. Binnen tien minuten waren alle pannen leeg. Als toetje kregen we saroma uit een pakje. Mooi detail is misschien wel dat alles wat we daar aten uit hetzelfde bord gegeten werd. Je kreeg maar een, diep, bord. EErst ging er de soep in, daarna de warme maaltijd en tot slot het toetje..

Bijna al het eten wat op tafel kwam was zelf gemaakt, kwam van eigen land, vlees van eigen beest. Om een pan aardappels te schillen voor 14 man was je gauw een anderhalf uur bezig. Het had iets. Er was moeite voor gedaan.

Dus wil ik het graag hebben over eten. Van snacken in de stad tot bidden voor het eten.

Ik wil de officiele "eetfotografie" onderzoeken maar ook de straat op.

Ergens heb ik nog een aantal teksten liggen over het gedoe rondom eten. Ik herinner me een tekst die ik gekopieerd heb uit een boek omdat het zoveel zegt over wat eten allemaal kan zijn. Het gaat ook alles te maken met rituelen, sex en zelfrespect. Eten zegt ook iets over hoe je met jezelf om wil gaan.

Ronddolen en straatfotografie

Een aantal weken geleden heb ik een documentaire gezien over Martine Stig, Nederlands fotografe. Erg inspirerend. Ik bedacht me vanmiddag dat ik haar onderzoek naar Mister Wood ook als interessante straatfotografie kan zien.

Ronddolen volgens Martine Stig:
Al dwalend door een stad, op vakantie misschien of gewoon tijdens het boodschappen doen, kun je Mr. Wood tegenkomen. Hij is een man met een krant, die door het park loopt.
Maar wat zijn dromen zijn, zijn jeugdherinneringen, zijn werk, dat hangt allemaal van het toeval af. Mr. Wood is namelijk een constructie van vormgever Vanessa van Dam en fotografe Martine Stig. In 2004 stampten Stig en Van Dam al twee Mr. Woods uit de grond, een in Bombay en een in Los Angeles.
Het personage van Mr. Wood komt met behulp van een ingewikkeld scenario tot stand. De eerste man die wordt gespot met een krant onder zijn arm, na twaalf uur ’s middags in het bekendste park van een stad, is Mr. Wood. Vervolgens wordt het leven van deze fictieve man aangekleed, door voorbijgangers te vragen naar hun eigen jeugdherinneringen, dromen en verlangens. Die worden dan aan Wood toegekend. Uiteindelijk vormt zich in een tijdsspanne van tien dagen een dossier van een totaal fictief persoon.
Volgens Martine Stig is het project een spannende manier om een stad te leren kennen. ,,We kwamen op het idee door te kijken naar Hollywoodfilms, die altijd volgens een bepaald stramien verlopen. Diezelfde regels hebben wij ook gevolgd: eerst zie je een personage, dan de plek waar hij werkt, zijn familie en vrienden en zo verder.”

Ronddolen volgens Guy Debord:
Onder leiding van Guy Debord voerde de Situationistische Internationale vanaf 1957 een felle strijd tegen de opkomende macht van de media, de consumptiemaatschappij en bestaande artistieke en maatschappelijke normen. Debord is van mening dat de opkomende consumptie- en mediamaatschappij een verwoestend effect op de samenleving heeft. Het leven wordt steeds meer geregeerd door schijn en spektakel. De burger is veranderd in een doelloze consument die bezig is te overleven ipv. te leven.

In de late jaren vijftig en vroege jaren zestig verenigden de Situationisten onder leiding van Debord politiek activisme en speels experiment in de zogenaamde dérives, dagen- of nachtenlange zwerftochten door Parijs, langs braakliggende terreinen, nachtkroegen en Arabische buitenwijken. Het waren omzwervingen die een ander gezicht van de stad openbaarden, chaotisch en onvoorspelbaar. Debord beschrijft de dérive als het lopen in de stad zonder een specifieke bestemming, om zich zo opnieuw over te kunnen geven aan de prikkels van de omgeving en de daarmee gepaard gaande ontmoetingen.

Onder de diverse situationistische praktijken valt het ronddolen te omschrijven als
een techniek om vluchtig wisselende omgevingen te doorkruisen. Wanneer een of meerdere personen zich aan het ronddolen wijden, zien zij voor kortere of langere tijd af van hun normale verplaatsings- of handelingsmotieven, van hun eigen relaties, werk en vrije tijdsbesteding, om zich over te geven aan de prikkels van de omgeving en de daarmee
gepaard gaande ontmoetingen.

In public, forum voor straatfotografie

In-Public was set up in 2000 to provide a home for Street Photographers
Our aim is to promote Street Photography and to continue to explore its possibilities. All the photographers featured here have been invited to show their work because they have the ability to see the unusual in the everyday and to capture the moment. The pictures remind us that, if we let it, over-familiarity can make us blind to what’s really going on in the world around us.

http://www.in-public.com/

straatfotografie

Ik twijfel nog waar mijn scriptie over moet gaan; of ik ga door waar ik gestopt ben met mijn Aan tafel foto's; omdat er nog zo veel te onderzoeken valt, omdat er zoveel om eten heen hangt, omdat ik geklets over eten, kleuren, vormen en bereiding leuk vind, omdat ik de wereld vanuit een grote vraag kan fotograferen, maar gemerkt heb dat kleine onderwerpen veel kunnen communiceren wat bij een grote vraag altijd mislukt. ..Omdat ik veel te weten kom over andere mensen door het alleen maar over hun eten te hebben... En ik weet graag veel over andere mensen.


Andere optie is een onderzoek over straatfotografie. Weer mensen maar dan van een afstandje. Passanten. Mensen die altijd langs me heen lopen en onderdeel zijn van die massa, in de stad, op het station, op konninginnendag in de meute. Die massa die ik vaak niet begrijp, en eigenlijk ook weer wel. Straat fotografie is mijn eerste kennismaking met fotografie. Ik heb het al gehad over die "de aanzien van...." boeken; jaarboeken van het nieuws met veel persfotografie erin.. Mijn moeder heeft alle boeken vanaf 1961 tot nu. En dan daarna Ed van der Elsken. Andere straatfotografie, zonder nieuwswaarde, tijdlozer. Soms vond ik zijn boeken ook een soort freakshows, want ik raakte niet uitgekeken op die gezichten. Hij pikte de bijzondere individuen eruit. Ik houd wel van "aandacht voor het individuele" (zie onderste 2 blogteksten.) Ik ben dus pro-straatfotografie. Laat mij die nieuwe mensen, types en ontwikkelingen maar zien. Het is alleen wel jammer dat ik me door alle beelden die ik in de loop van mijn leven al gezien heb nooit meer die verwondering heb gehad, over straatfoto, als bij Ed van der Elsken.


Misschien moet ik van mijn onderzoek een combinatie maken.

Copyright © John Beeching

De Heads van Philip Lorca diCorcia en de straatscènes van Beat Streuli kunnen worden gezien als hedendaagse varianten op de klassieke straatfotografie. Hun foto’s tonen een opvallende leegheid in de gelaatsuitdrukkingen van de anonieme passanten.

Ed van der Elsken

Op mijn 16e verjaardag kreeg ik het boek Eye love you, foto's van Ed van der Elsken, van een middenbare school-vriend. Ik kreeg het van Harm van de Kamp. Wij hadden niets met fotoboeken. Dacht ik. Wij hadden iets met muziek en met oude spullen. Ik was degene in ons gezin die ook nog iets met tekenen had. Maar een fotoboek als verjaardagscadeautje, dat begreep ik niet echt. Ik verdacht Harm ervan dat hij het, vlak voor zijn bezoek, bij zijn ouders uit de kast had gepakt. Ik had bij de ouders van Harm wel eens vaker rare fotoboeken gezien. Zo hadden zij ook een fotoboek over menselijke fysieke mankementen. Portretten van mensen met 3 oren, 12 tenen, 3 tepels en de rest ga ik je niet vertellen maar je kon het helemaal rond een boomstronk leggen.

Maar goed, eye love you verkocht zichzelf al door de foto op de kaft. Je vraagt je toch af welke foto's er dan aan de binnenkant staan. Ik heb het boek steeds weer bekeken tot ik het op mijn 26e uitleende, geen idee aan wie, maar ik heb het nooit teruggekregen.

Van dit boek heb ik echt gesmuld. Deze foto's waren anders dan de foto's uit bijvoorbeeld "het aanzien van..." Die ik ook keer op keer door kon lezen als het een dag regende, of foto's en beeldmateriaal in encyclopedieen.. Die vond ik ook altijd leuk. Eye love you maakte een soort nieuwe onbekende wereld open, een niet perfecte wereld, die heel erg oke leek, want de vrouw op de kaft heeft geen borsten en als zestien jarige begreep ik niet dat die vrouw zich niet schaamde. Als ik haar was had ik, toen, allang een wijdvallende blouse aangetrokken. Maar dat had ze niet en ze lachte er zonder schaamte bij. Haar man/vriend lachte ook, dus ondanks haar platte borsten vond hij haar leuk. Hij vindt haar leuk? Met die borsten? Ik begreep er helemaal niets van. Maar in dit boek konden allerlei dingen die bij ons niet konden.

Irving Penn

Over interessante 'eetfotografie' gesproken. Vooral de voorkant van het boek vind ik mooi.

"One of the first challenges any art student is confronted with is the routine still life: flowers, fruit, vases, objects of everyday life. There seems to be a prevalent philosophy that this format serves as a basic starting point for tapping into your yet-to-be developed artistic potential or, likewise, discovering you haven't any. As a result, still lifes often receive a big yawn of enthusiasm as just another bunch of fruit, lacking a unique perspective and style. Of course, this is the same unenlightened thought process that buys a piece of art because it matches the couch."

beschrijving van een foto

Beschrijf een foto van jezelf.
Oke. Ik zie puin op de voorgrond. Grijs puin. Grote stukken. Waarschijlijk van een huis of van een weg. In dat geval is het beton. Ik zie een berg wit zand. Wit zand gebruik je in de bouw weet ik, of als je opnieuw gaat betegelen.Wit zand kom je ook tegen in de woestijn of in droog gebied. Op de achtergrond flatgebouwen, of in iedergeval grote grijze gebouwen. Beton. Ik vraag me af of ik in Nederland ben of in een ander land. Van de heuvel met wint zand loopt/ rent een jongetje naar beneden gekleed in een spijkerbroek, witte schoenen, zwarte trui met grijze bodywarmer. De lucht is blauw, grijsblauw en bewolkt. Ietsje links van het midden zie in een lantaarnpaal. Door al de tinten grijs en blauw in de hele foto springt de zwarte trui en het zwarte haar van het jongetje eruit. Het jongetje is klein ten opzichte van zijn omgeving. Omdat hij rent vraag ik me af of hij vlucht, of gewoon niet kan stoppen omdat hij langs een steile helling naar beneden rent.

De kleuren in de foto zijn beige-grijs, grijsblauw en zwart. Het licht, van de zon, komt van rechts.
De jongen heeft ongeveer hetzelfde formaat op de foto als de brokstukken puin op de voorgrond. Hij stort zowat de brokstukken in. Er lopen verschillende schuine lijnen door de foto. De brokstukken maken een schuine lijn en het jongetje loopt parrallel aan die lijn. De gebouwen in de achtergrond lopen trapsgewijs op.

Bureau van Zutven

Bureau voor advies, hulpverlening, vorming en scholing aan mensen die ondersteuning vragen bij het leven van het eigen leven. Bureau voor advies, vorming en scholing aan hulpverleners binnen dit circuit.

"Erkende instellingen op het gebied van de sociale gezondheidzorg leggen steeds meer verantwoordelijkheid voor het leven van het eigen leven bij de client. Op zich een terechte zaak. Daar waar de mogelijkheid tot het leven van dat eigen leven zich voordoet is het van belang daar onverantwoordelijk voor te gaan. Erkende instellingen op het gebied van de sociale gezondheidzorg bieden huisvesting en begeleiding aan mensen mede vanuit een organisatie met een eigen organisatiebelang. Het onvoorwaardelijk gaan voor het eigen leven van de client wordt verstrengeld met de belangen van het voeren van die eigen organisatie. De keuze voor het eigen leven van de client is in vele gevallen tegelijkertijd afhankelijk van het belang en de mogelijkheid van een organisatie en wordt in complexe situatues zelden onvoorwaardelijk gemaakt."

september 2000

Hundertwasser

Hundertwasser was in de 40er jaren van de 20e eeuw aan het begin van zijn carrière onder de indruk van de Jugendstil, Gustav Klimt, Paul Klee en walter Kampman. Hij zette zich voortdurend in voor een architectuur die meer recht deed aan natuur en mens. Hij vond dat de natuur die weggenomen werd om een gebouw neer te zetten, weer moest worden teruggegeven op het dak.

In 1972 publiceerde hij het manifest 'Je boomplicht, je raamrecht'. Dat hield in dat elke huurder zelf zou moeten bepalen hoe de omgeving er uit zou moeten zien en dus het recht zou moeten hebben zo ver zijn arm reikte die eigen signatuur aan elk raam te geven. Hundertwasser was wars van de geometrisch rechte lijn en uniformiteit. Elk mens is anders en dat moest wat hem betreft ook in zijn woning duidelijk tot uiting komen.Hundertwasser vormde bestaande, lelijke, 'zieke' gebouwen om in harmonie met de natuur en de individuele dromen van de mens.

Zijn stelling: "Vroeger hebben schilders huizen nageschilderd. Tegenwoordig moeten schilders huizen uitvinden en moeten de architecten de huizen van schilderijen nabouwen. Want mooie huizen bestaan niet meer."